De plaat- of frameprothese

Mis je een of meer tanden of kiezen, maar zit de rest van je gebit nog grotendeels stevig? Dan komt vaak een uitneembare oplossing ter sprake: de plaat- of frameprothese. Het zijn allebei gedeeltelijke kunstgebitten die de lege plekken opvullen, maar ze zijn niet hetzelfde. De plaatprothese is helemaal van kunststof; de frameprothese heeft een metalen frame als basis. Hieronder leggen we uit wat het verschil is, wanneer zo’n prothese aan de orde komt, hoe het wennen meestal gaat en hoe je hem schoonhoudt. Welke vorm bij jou past, hangt af van hoeveel tanden je mist, waar ze zaten en hoe stevig je eigen tanden nog zijn.

Plaatprothese of frameprothese: wat is het verschil?

Het belangrijkste verschil zit in het materiaal en in waar de prothese op steunt.

• Plaatprothese. Een kunststof plaatje met daarop de vervangende tanden of kiezen, soms met dunne metalen ankertjes (klammertjes) om je eigen tanden voor extra houvast. De plaat rust grotendeels op je tandvlees. Een plaatprothese is goedkoper en wordt vaak gebruikt als tijdelijke oplossing, bijvoorbeeld vlak na een trekking, of als er nog tanden volgen.
• Frameprothese. Hier is de basis een gegoten metalen frame, met daarop kunststof tandvlees en de vervangende tanden. Het frame klemt met haakjes vast aan je eigen tanden en kiezen. Daardoor steunt deze prothese voor een groot deel op je natuurlijke gebit en minder op het tandvlees. Het metaal is dun en smal, dus in de bovenkaak kan een groot deel van het gehemelte vrij blijven. Dat voelt voor veel mensen prettiger en heeft minder invloed op smaak en spraak.

Een frameprothese is steviger en duurzamer, maar ook duurder dan een plaatprothese. Welke kant het opgaat, bespreken we eerst samen en we kijken ook naar de kosten en wat je verzekering vergoedt (zie tarieven en vergoedingen).

Wanneer komt een prothese in beeld?

Een gedeeltelijke prothese is een van de manieren om ontbrekende tanden of kiezen te vervangen. Het zorgt ervoor dat je weer beter kunt bijten, kauwen en spreken. Daarnaast helpt het voorkomen dat je overgebleven tanden gaan verschuiven of doorgroeien naar de open plek en het ontziet je eigen tanden tegen overmatige slijtage.

Een prothese is niet de enige optie. Bij een enkele ontbrekende tand of kies kijken we ook naar een vaste oplossing zoals een brug of kroon of een implantaat. Die zitten vast en voelen vaak natuurlijker, maar ze zijn niet in elke situatie mogelijk of wenselijk en ze zijn doorgaans duurder. Mis je veel tanden, of zijn je eigen tanden minder geschikt om een brug op te bevestigen, dan is een uitneembare prothese vaak een goede en betaalbare keuze. We boren of behandelen niets voordat we samen helder hebben wat in jouw mond echt nodig is.

Wennen aan je prothese

Een nieuwe prothese voelt in het begin vreemd en dat is normaal. Reken op een gewenningsperiode. Wat je kunt verwachten:

• Spraak. Sommige klanken klinken de eerste dagen wat anders. Hardop lezen helpt; meestal trekt dit vanzelf bij.
• Kauwen. Begin met zacht voedsel en kleine hapjes en verdeel het kauwen over beide kanten. Stevig kauwen gaat na een tijdje weer vanzelf.
• Drukplekjes. In het begin kan de prothese ergens schuren. Dat is goed te verhelpen door de prothese iets bij te slijpen. Loop daar niet te lang mee door: een pijnlijke plek hoeft niet bij het wennen te horen. Bel ons gerust voor een kleine controle.
• Dag en nacht. Vaak adviseren we de prothese de eerste periode ook ‘s nachts in te houden, zodat je mond went en eventuele drukplekken zichtbaar worden. Daarna is het juist beter om hem ‘s nachts uit te doen, zodat je tandvlees kan herstellen.

Bij de frameprothese moet je daarnaast even wennen aan de haakjes; het in- en uitdoen gaat na wat oefenen vanzelf.

Onderhoud en reiniging

Een prothese vraagt dagelijkse verzorging, net als je eigen tanden. De belangrijkste punten:

• Maak hem twee keer per dag schoon met water, wat zeep en een speciale protheseborstel. Die borstel komt ook in de smalle hoekjes en rond de haakjes van een frame.
• Gebruik geen gewone tandpasta. Tandpasta is te schurend en maakt het oppervlak ruw, waardoor plak en tandsteen zich juist makkelijker hechten. Vermijd ook bruistabletten als enige reiniging en gebruik nooit bleek- of schuurmiddel of heet water.
• Reinig boven een bak water of een handdoek in de wastafel, zodat de prothese niet stukvalt als hij uit je handen glipt.
• Vergeet je eigen mond niet. Poets je overgebleven tanden, je tandvlees, gehemelte en tong met een gewone tandenborstel. Onze poetstimer kan daarbij helpen.
• ’s Nachts uit (na de eerste gewenningsweek) en bewaar de prothese in een bakje schoon water, zodat hij niet uitdroogt.

Goede reiniging voorkomt nare adem, ontstoken tandvlees en gaatjes in de tanden waar de haakjes op rusten. Juist die steuntanden vragen extra aandacht. Daarom blijven de gewone controles belangrijk, ook met een prothese: zie periodieke controle.

Tot slot

Twijfel je of een plaat- of frameprothese bij jou past, of merk je dat je huidige prothese knelt of niet lekker zit? Kom dan langs, dan kijken we er rustig naar en bespreken we de mogelijkheden zonder haast. Plan gerust een afspraak via Afspraak maken. Heb je acuut last, bijvoorbeeld een scherpe rand of een prothese die niet meer past, kijk dan bij Spoed.