Mondzorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Goede mondzorg bij een verstandelijke beperking draait minder om bijzondere techniek en meer om rust, tijd en herhaling. Mensen met een verstandelijke beperking lopen vaker tegen twee dingen aan: het zelf schoonhouden van de mond is lastiger en meewerken in de stoel kan spannend of onmogelijk voelen. Het gevolg is niet per se dat er meer gaatjes zijn dan bij anderen, maar dat problemen vaker onbehandeld blijven en dat tandvleesontsteking vaker voorkomt. Dat is geen onvermijdelijkheid. Met een aanpak die past bij de persoon valt er veel te winnen.

We zeggen er meteen eerlijk bij: niet alles is in één bezoek op te lossen en dat hoeft ook niet. We boren niet voordat we zeker weten dat het nodig is en we beginnen liever met kennismaken dan met behandelen.

Welke drempels spelen er en wat helpt

De meeste spanning ontstaat door onvoorspelbaarheid: een nieuwe ruimte, vreemde geluiden, een onbekend gezicht dat in je mond kijkt. Een paar dingen die in de praktijk verschil maken:

• Vaste gezichten. Steeds dezelfde tandarts of mondhygiënist scheelt enorm. Bekend is veilig. We proberen je daarom zoveel mogelijk bij dezelfde mensen in te plannen. Wie wij zijn, lees je op ons team.
• Tijd, geen haast. Een afspraak met meer tijd voorkomt dat we moeten doorduwen. Soms is een eerste bezoek alleen even gaan zitten, de stoel voelen, het spiegeltje vasthouden. Dat is geen verloren tijd.
• Stap voor stap. We vertellen wat er gaat gebeuren voordat we het doen en bouwen op in kleine stapjes. Eerst tellen, dan kijken, dan pas eventueel meer.
• Een rustig moment. Een afspraak vroeg op de dag, voordat vermoeidheid of prikkels zich opstapelen, werkt vaak beter dan laat in de middag.

Veel hiervan geldt ook voor mensen zonder beperking die bang zijn voor de tandarts. Onze manier van werken bij spanning lees je terug bij angstbegeleiding.

Poetsen thuis: tips voor verzorgers

Het meeste van de mondgezondheid wordt thuis bepaald, niet in onze stoel. Poetsen kan lastig zijn als iemand het hoofd wegdraait, op de borstel bijt, de kaken op elkaar houdt of kokhalst. Een paar dingen die het makkelijker maken:

• Houding. Laat de persoon zitten en ga er schuin achter staan. Zo heb je goed zicht in de mond en kun je het hoofd zachtjes ondersteunen. Ligt iemand, leg dan een opgerold handdoekje in de nek zodat het hoofd iets omhoog komt.
• Frequentie. Twee keer per dag twee minuten is het doel, het liefst ‘s ochtends na het ontbijt en ‘s avonds voor het slapen. Lukt twee keer niet? Eén keer per dag rustig en grondig poetsen is beter dan twee keer half.
• Borstel. Een elektrische tandenborstel met een kleine borstelkop verwijdert bij goed gebruik meer tandplak. Houd er rekening mee dat wennen aan het gezoem soms een week of twee duurt.
• Fluoride. Gebruik altijd fluoridetandpasta; fluoride maakt het glazuur sterker. Lukt poetsen met tandpasta niet, poets dan zonder en breng daarna met je vinger wat fluoridetandpasta op de tanden en kiezen aan. Spoel na het poetsen niet uit met veel water, maar spuug de tandpasta alleen uit; zo blijft het fluoride langer op de tanden zitten.
• Vast ritueel. Hetzelfde moment, dezelfde volgorde, dezelfde plek. Voorspelbaarheid haalt de spanning eruit.

Bloedend tandvlees is geen reden om te stoppen, maar juist een teken dat er plak blijft zitten. Blijf rustig doorpoetsen op die plek; vaak wordt het tandvlees met goed poetsen vanzelf weer gezond en neemt het bloeden af. Houdt het langer dan een week of twee aan, laat het ons dan zien. Meer hierover lees je in bloedend tandvlees. Een poetstimer kan helpen om die twee minuten vol te maken zonder dat het eindeloos voelt.

Begeleiding en meekijken mag

Een begeleider of familielid die meekomt de behandelruimte in, is bij ons welkom en vaak juist handig. Jij kent de persoon, jij weet wat geruststelt en wat niet. Vertel ons vooraf gerust wat werkt: een knuffel die mee mag, een vaste afleiding, woorden die we beter wel of niet gebruiken. Hoe meer wij weten, hoe rustiger het bezoek verloopt.

Wanneer het in onze praktijk past en wanneer niet

Veel mensen met een verstandelijke beperking kunnen prima bij een gewone tandarts terecht, mits er meer tijd voor wordt genomen. Soms is meer nodig dan wij hier kunnen bieden, bijvoorbeeld behandeling onder sedatie of narcose. Dan verwijzen we eerlijk door naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde. We doen niet alsof we alles in huis hebben.

Vergoeding. Voor mensen die zorg krijgen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) en voor bijzondere tandheelkunde, kan een groot deel van de mondzorg vergoed worden. Daar is meestal vooraf een machtiging van de zorgverzekeraar voor nodig, ook voor de extra tijd. We denken graag met je mee over hoe dat zit; kijk ook bij vergoedingen.

Wil je eens vrijblijvend langskomen om kennis te maken, zonder dat er meteen iets hoeft? Plan gerust een rustige afspraak, of neem contact op als je vooraf iets wilt overleggen. Bij acute klachten of pijn ben je terecht via spoed.