Diabetes en je mondgezondheid

Als je diabetes hebt, vraagt je mond iets meer aandacht dan gemiddeld. Diabetes en tandvlees hangen namelijk nauwer samen dan veel mensen denken. Een hoge of schommelende bloedsuiker maakt je gevoeliger voor ontstekingen en die ontstaan vaak juist in je tandvlees. We merken het soms eerder in de stoel dan dat jij er thuis last van hebt. Het goede nieuws: het werkt ook de andere kant op. Met een goede instelling en stevige mondzorg kun je een hoop voor zijn. We schrijven dit niet om je bang te maken, maar omdat het verschil maakt en omdat het in jouw hand ligt.

De wisselwerking gaat twee kanten op

Het bekendste verhaal is dit: diabetes verhoogt de kans op tandvleesontsteking. Een hoge bloedsuiker beschadigt op den duur kleine bloedvaten, ook die in je tandvlees en je afweer reageert trager op de bacteriën in tandplak. Daardoor ontstaat eerder ontstoken tandvlees (gingivitis) en, als dat doorzet, parodontitis: ontsteking die ook het bot rond je tanden aantast. Vooral een slecht ingestelde diabetes vergroot dat risico.

Wat minder mensen weten, is dat de relatie omkeert. Een ontsteking in je mond is een ontsteking in je lichaam en die kan je bloedsuiker juist moeilijker instelbaar maken. Onderzoek laat zien dat het behandelen van parodontitis bij mensen met diabetes type 2 kan bijdragen aan stabielere bloedsuikers. Mond en bloedsuiker trekken dus aan elkaar, in beide richtingen.

Ernstige tandvleesontsteking komt bij mensen met diabetes vaker voor dan gemiddeld. En andersom blijkt er bij mensen met flinke parodontitis soms diabetes te spelen die nog niet bekend was. Dat verband is een reden om er bij allebei alert op te zijn.

Waarop we letten bij diabetes

Tandvlees is het belangrijkst, maar niet het hele verhaal. Bij diabetes zien we vaker een paar dingen samenkomen:

• Bloedend of gezwollen tandvlees, soms zonder pijn. Bloed bij het poetsen is geen normaal verschijnsel; het is een signaal. Meer hierover lees je in ontstoken tandvlees en bloedend tandvlees.
• Een droge mond. Minder speeksel betekent minder natuurlijke bescherming, waardoor gaatjes en irritatie sneller ontstaan.
• Schimmel- en mondinfecties die wat hardnekkiger zijn en wondjes die trager genezen, bijvoorbeeld na een trekking.
• Verminderde smaak of een nare smaak in de mond.

Niet iedereen met diabetes krijgt deze klachten en niet elke klacht komt door je diabetes. We kijken liever eerst goed voordat we conclusies trekken. We boren of behandelen niet voordat we zeker weten dat het nodig is.

Waarom instelling en mondzorg samen tellen

Hier zit de kern. Een goede bloedsuikerinstelling helpt je tandvlees en gezond tandvlees helpt je instelling. Het een vervangt het ander niet; ze versterken elkaar. Je kunt je mond perfect verzorgen en toch last houden als je bloedsuiker structureel te hoog staat. En je kunt prima ingesteld zijn en alsnog parodontitis ontwikkelen als de tandplak blijft liggen.

Wat thuis het meeste oplevert, is eigenlijk gewoon de basis, consequent volgehouden:

• Twee keer per dag poetsen, twee minuten, met fluoridetandpasta. Twijfel je of je lang genoeg poetst, gebruik dan onze poetstimer.
• Dagelijks tussen de tanden reinigen met ragers of floss. Juist daar begint tandvleesontsteking.
• Niet roken. Roken en diabetes samen verhogen het risico op parodontitis fors.

En laat het ons weten als je diabetes hebt, of als je instelling verandert. Dat is geen formaliteit: het bepaalt mede waar we op letten en hoe vaak we je willen zien. Vertel het ons ook als je merkt dat je vaker dorst hebt, een droge mond, of tandvlees dat blijft bloeden.

Vaker controle is hier verstandig

Voor veel mensen is twee keer per jaar prima. Bij diabetes adviseren we vaak een wat kortere termijn, omdat we ontsteking dan eerder zien en kunnen ingrijpen voordat het bot eronder lijdt. Hoe vaak precies hangt af van je situatie en je instelling; dat spreken we samen af. Achtergrond over controlefrequentie lees je in hoe vaak naar de tandarts.

Bij een periodieke controle kijken we naar je tandvlees, meten we waar nodig de pockets rond je tanden en houden we veranderingen bij. Zo blijft het overzichtelijk en hoef je niet zelf in te schatten of iets pluis is of niet.

Tandvleesproblemen horen er trouwens niet gewoon bij als je ouder wordt of diabetes hebt. Ze zijn deels te voorkomen en in een vroeg stadium goed te behandelen. Hoe eerder we erbij zijn, hoe minder ingrijpend het meestal is.

Heb je diabetes en wil je je tandvlees laten nakijken, of merk je dat het bloedt of gevoeliger wordt? Plan dan gerust een controle, of neem contact op als je wilt overleggen wat in jouw geval verstandig is. Bij acute pijn of een opgezette mond kun je terecht via spoed.