Ontstoken tandvlees: oorzaken en wat je eraan doet

Ontstoken tandvlees komt vaker voor dan je denkt en het begint bijna altijd op dezelfde plek: de rand waar tandvlees en tand elkaar raken. Daar hoopt zich gedurende de dag een dun, kleverig laagje op van bacteriën en speeksel, de tandplak. Die bacteriën maken stofjes die het tandvlees prikkelen en je lichaam reageert daarop met een ontsteking. Het tandvlees wordt dan wat roder, kan opzwellen en gaat sneller bloeden bij het poetsen. In dit beginstadium is ontstoken tandvlees vaak gewoon terug te draaien, zonder boren en zonder ingewikkelde behandeling. Wat het wél vraagt, is dat je weet wat er aan de hand is en wat er echt helpt.

Gingivitis en parodontitis: niet hetzelfde

Je hoort beide woorden nogal eens door elkaar, terwijl het verschil belangrijk is.

Gingivitis is een ontsteking van alleen het tandvlees. Het bot eronder en de hechting van de tand zitten nog gewoon goed. Dit is het stadium waar de meeste mensen mee te maken hebben en het is in de regel omkeerbaar. Een gezonde mond geeft hier een duidelijk signaal af: gezond tandvlees bloedt eigenlijk nooit. Bloeden bij het poetsen of flossen is dus geen reden om voorzichtiger te gaan poetsen, maar een teken dat er ontsteking zit.

Parodontitis is het verdere stadium. De ontsteking is dan dieper getrokken, naar het kaakbot en het weefsel dat de tand vasthoudt. Daarbij gaat botweefsel verloren en dat herstelt zich niet meer vanzelf. Op den duur kan het tandvlees zich terugtrekken, worden tanden gevoeliger en kunnen ze gaan loszitten. Aan parodontitis gaat altijd eerst gingivitis vooraf. Daarom nemen we ontstoken tandvlees serieus voordat het zover komt: hoe eerder je erbij bent, hoe meer er nog terug te draaien valt.

Hoe het ontstaat en wat het erger maakt

De basisoorzaak is dus plak. Blijft die zitten, dan kan hij verharden tot tandsteen, dat vastzit aan de tand en niet meer met een borstel weggaat. Tandsteen heeft een ruw oppervlak waar nieuwe plak zich makkelijk aan hecht en zo houdt de ontsteking zichzelf in stand.

Een aantal dingen maakt iemand gevoeliger voor ontstoken tandvlees:

• Roken. Rokers hebben aanzienlijk meer kans op tandvleesproblemen en bij hen geneest het tandvlees ook langzamer. Lastig genoeg maskeert roken soms het bloeden, waardoor de ontsteking minder opvalt.
• Diabetes. Een minder goed ingestelde bloedsuiker maakt het tandvlees kwetsbaarder voor ontsteking.
• Hormonale veranderingen. Tijdens de zwangerschap is het tandvlees gevoeliger. Goed plak verwijderen blijft dan de belangrijkste maatregel.
• Moeilijk bereikbare plekken. Scheef staande tanden, kronen of bruggen kunnen het schoonmaken lastiger maken.

We kunnen je tandvlees niet voor je gezond houden. Wat wij doen is de harde aanslag weghalen en je laten zien waar het thuis nog niet helemaal lukt. De dagelijkse reiniging blijft jouw deel.

Wat je er zelf aan kunt doen

Bij beginnende gingivitis is de oplossing eenvoudiger dan veel mensen verwachten: consequent en goed reinigen. Concreet betekent dat twee keer per dag poetsen en één keer per dag schoonmaken tussen de tanden, met floss, een ragertje of een stokje, net wat bij jouw mond past. Hoe je dat aanpakt, lees je in schoonmaken tussen je tanden.

Belangrijk: als je tandvlees bloedt, is het verleidelijk om die plek juist met rust te laten. Doe dat niet. Blijf die rand voorzichtig maar volhardend reinigen, want het bloeden komt door de ontsteking, niet door het poetsen. Bij milde gingivitis zie je na consequent reinigen meestal binnen een paar weken verbetering: het bloeden neemt af en het tandvlees wordt steviger en lichter van kleur. Trekt het in die periode niet bij, dan zit er waarschijnlijk tandsteen of een moeilijke plek onder en is er professionele hulp nodig. Meer hierover lees je in ons artikel over bloedend tandvlees.

Wanneer je het bij ons laat bekijken

Kom langs als het bloeden na een paar weken goed poetsen niet weggaat, als je tandvlees pijn doet of opvallend terugtrekt, of als je een vieze smaak of aanhoudend slechte adem houdt. Dat zijn signalen dat reinigen thuis alleen niet meer genoeg is.

Tijdens een periodieke controle kijken we naar de toestand van je tandvlees en meten we zo nodig de diepte van de tandvleesranden. Daarmee zien we of het bij gingivitis blijft of dat er al sprake is van parodontitis. Vaak is een grondige reiniging door de mondhygiënist, gecombineerd met poetsadvies dat op jouw situatie is afgestemd, voldoende. We beginnen niet met een zware behandeling als een eenvoudige reiniging het probleem oplost.

Twijfel je of je tandvlees in orde is, of zie je bloed bij het poetsen dat maar blijft terugkomen? Plan dan rustig een controle. En heb je acute klachten, zoals een opgezette, pijnlijke plek, dan kun je terecht via onze spoedpagina.