Een beugel: wanneer en waarom

Vroeg of laat vraagt bijna elke ouder zich het af: heeft mijn kind straks een beugel nodig? Soms staat er een tand duidelijk scheef, soms valt de beet niet lekker en soms zegt iemand op het schoolplein iets waar je over gaat nadenken. Een beugel is een serieuze, vaak langdurige behandeling en wij vinden het belangrijk om daar nuchter over te zijn. Niet elke tand die een beetje uit de rij staat hoeft recht. We kijken eerst goed of er een echte reden is en pas dan komt de vraag of en wanneer, je naar een orthodontist gaat.

Waarom een beugel: stand en beet

Een beugel heeft twee hoofddoelen en die lopen vaak door elkaar.

• De stand van de tanden. Tanden kunnen scheef staan, gedraaid zijn, te ver naar voren of juist naar achteren. Soms is er simpelweg te weinig ruimte in de kaak, waardoor tanden over elkaar heen schuiven.
• De beet. Hoe de boven- en ondertanden op elkaar passen telt minstens zo zwaar. Bij een grote overbeet steken de boventanden ver naar voren, bij een onderbeet staan de ondertanden juist voor de boventanden. Een beet die niet klopt kan op de lange termijn meer last geven dan een enkele scheve tand.

Belangrijk om eerlijk over te zijn: lang niet elke afwijking moet behandeld worden. Een tand die een fractie gedraaid staat maar verder prima functioneert, is geen probleem dat per se opgelost hoeft te worden. We laten ons niet leiden door hoe een gebit er op een foto uitziet, maar door of de stand of de beet daadwerkelijk in de weg zit. Een beugel om puur cosmetische redenen kan een keuze zijn, maar het is jouw keuze, geen aanbeveling van ons.

Wanneer: meestal rond het wisselen

Een beugel komt in beeld in de jaren rond het wisselen, als de melktanden plaatsmaken voor blijvende tanden. De meeste behandelingen starten ergens tussen de tien en vijftien jaar, omdat de kaak dan nog groeit en die groei mee te sturen is. Dat maakt veel correcties eenvoudiger dan later.

Tegelijk is “wachten tot alle melktanden eruit zijn” niet altijd het juiste advies. Bij sommige problemen, denk aan een grote overbeet of weinig ruimte, is het juist beter om eerder te kijken, terwijl er nog melkkiezen aanwezig zijn. Daarom kan een eerste beoordeling al rond het negende of tiende jaar zinvol zijn. Vroeger ingrijpen dan nodig doen we niet, maar te laat kijken kan ook een gemiste kans zijn.

Bij volwassenen kan een beugel overigens ook nog. De kaak groeit niet meer mee, dus sommige dingen liggen anders, maar tanden zijn op elke leeftijd te verplaatsen.

Wie het beoordeelt: de orthodontist

Wij signaleren tijdens de periodieke controle of de stand of de beet zich zo ontwikkelt dat een beoordeling verstandig is. Maar het oordeel of een beugel echt nodig is en wanneer je het beste kunt starten, ligt bij de orthodontist. Dat is een tandarts met een aanvullende specialisatie in het verplaatsen van tanden en het sturen van kaakgroei.

Een verwijzing van ons is niet verplicht; je kunt zelf een afspraak maken voor een beoordeling. Maar omdat wij je gebit volgen vanaf het eerste tandartsbezoek van je kind, kunnen we meedenken over het moment en je gericht doorverwijzen. Tijdens dat eerste consult bij de orthodontist wordt gekeken hoe de tanden zich ontwikkelen en of en wanneer, behandeling zinvol is. Soms is het advies: nog even niets doen en over een jaar opnieuw kijken. Dat is een prima uitkomst.

Kort over de soorten

Er zijn grofweg twee families en welke past, bepaalt de orthodontist op basis van het probleem.

• Vaste beugels. Blokjes (slotjes of brackets) worden op de tanden geplakt, met een draadje ertussen dat de tanden geleidelijk naar de juiste plek beweegt. Dit is de bekendste vorm.
• Uitneembare beugels. Een plaatje of een apparaat dat je zelf in- en uitdoet, vaak gericht op het sturen van de kaakgroei of het maken van ruimte. Hier hangt het resultaat sterk af van hoe trouw de beugel gedragen wordt.

Daarnaast bestaan er onder meer doorzichtige aligners en beugels aan de binnenkant van de tanden. Welke variant geschikt is, is geen kwestie van voorkeur alleen, maar van wat het gebit nodig heeft.

Na de beugel volgt bijna altijd een fase van vasthouden: een uitneembare retainer of een dun draadje achter de tanden. Tanden hebben namelijk de neiging terug te kruipen. Dit hoort er gewoon bij; reken erop dat het geen kwestie van weken is.

Een laatste, praktische noot: orthodontie zit niet in de basisverzekering, ook niet voor kinderen, behalve bij zeer ernstige afwijkingen. Een aanvullende verzekering vergoedt vaak een deel. Kijk dit op tijd na, want kosten en wachttijden lopen uiteen.

Twijfel je of de stand of beet van je kind aandacht nodig heeft? Leg het ons gerust voor tijdens een controle, dan kijken we samen of een beoordeling door de orthodontist nu of later het meest logisch is. Een afspraak plan je via afspraak. Heb je acute klachten, bijvoorbeeld door een loszittend draadje of slotje, dan kun je terecht via spoed.