Eten, drinken en je gebit

Hoe vaak je iets eet of drinkt, doet meer met je gebit dan hoeveel je in één keer naar binnen krijgt. Dat verrast veel mensen, want we letten meestal vooral op suiker en op de hoeveelheid. Maar als het over eten en drinken gaat, is de timing minstens zo belangrijk. Elke keer dat je iets neemt, daalt de zuurgraad in je mond en krijgt je glazuur het even zwaar te verduren. Hieronder zetten we op een rij hoe dat werkt en wat je er praktisch mee kunt, zonder dat je je hele dag hoeft om te gooien.

Wat een zuuraanval is

Elke keer dat je iets eet of drinkt, gaan bacteriën in je mond aan de slag en scheiden ze zuren uit. Die verhoogde zuurgraad tast je glazuur kort aan. Je speeksel werkt dat weer tegen: het neutraliseert de zuren en helpt het glazuur zich te herstellen. Maar dat herstel kost tijd. Eet of drink je telkens iets nieuws, dan komt je mond niet terug in balans en blijft het glazuur onder zuur staan.

Vandaar de kern: niet alleen wat je eet telt, maar vooral wanneer en hoe vaak. Een handvol koekjes in één keer is voor je tanden minder belastend dan dezelfde koekjes verspreid over de hele middag. Bij dat eerste hoeft je mond maar één zuuraanval te verwerken; bij dat tweede de hele dag door.

Frequentie boven hoeveelheid

Het Ivoren Kruis en de KNMT geven een eenvoudige vuistregel: beperk het aantal eet- en drinkmomenten tot maximaal zeven per dag. Dat zijn grofweg drie maaltijden en vier momenten tussendoor. Tussen die momenten geef je je mond rust, zodat het speeksel zijn werk kan doen.

Een paar praktische manieren om dat vol te houden:

• Cluster je tussendoortjes. Wil je iets lekkers, neem het dan in één keer in plaats van verspreid over de dag.
• Tel je drankjes mee. Een glas frisdrank of vruchtensap is net zo goed een eet- en drinkmoment als een snack.
• Houd water of thee bij de hand voor tussendoor (daarover hieronder meer).

Dit gaat niet om streng zijn. Het gaat erom dat je een paar momenten van rust inbouwt, zodat je gebit niet de hele dag onder zuur staat. Hoe je gaatjes verder voorkomt, lees je in gaatjes voorkomen.

Zure dranken, ook de suikervrije

Suiker krijgt meestal alle aandacht, maar zuur is een apart verhaal. Veel dranken zijn van zichzelf zuur en lossen je glazuur langzaam op; dat heet tanderosie. Het lastige is dat zuur in dranken vaak verstopt zit. Frisdrank, energiedranken, ijsthee, sport- en vruchtensappen zijn allemaal zuur en een sinaasappel- of appelsap hoort daar nadrukkelijk bij.

Belangrijk om te weten: light of suikervrij betekent niet zuurvrij. De aanduiding light zegt alleen iets over minder calorieën of suiker, niet over de hoeveelheid zuur. Cola light tast je glazuur op die manier net zo goed aan als gewone cola. Dat verbaast veel mensen en daarom noemen we het hier.

Een paar nuchtere tips:

• Drink een zuur drankje in één keer leeg in plaats van er een uur lang aan te nippen. Slik het ook vlot door.
• Spoel daarna met water of neem een slokje melk om het zuur te neutraliseren.
• Gebruik eventueel een rietje dat je wat verder achter in je mond plaatst, zodat de drank minder langs je tanden stroomt.

Wat je tussendoor neemt

Voor tussendoor zijn water, gewone thee, koffie en melk de vriendelijkste keuzes voor je gebit. Ze zijn niet zuur en geven je mond de rust die hij nodig heeft. Wil je iets eten tussendoor, kies dan iets met weinig suiker: kaas, rauwe groente, naturel yoghurt of een stuk fruit. Kaas heeft als bijkomstigheid dat het het zuur in je mond helpt afzwakken.

Heb je trek én dorst, dan is het slim om die in één moment te combineren in plaats van apart over de middag te spreiden. Zo blijft het bij één zuuraanval.

Wacht even met poetsen na iets zuurs

Tot slot een misverstand dat we vaak horen: na een glas sap of frisdrank meteen je tanden poetsen om het zuur weg te krijgen. Doe dat juist niet. Direct na iets zuurs is je glazuur tijdelijk zachter en als je dan poetst, schuur je een laagje weg. Beter is het om ongeveer een uur te wachten met poetsen. In die tijd krijgt je speeksel de kans om het zuur te neutraliseren, waarna het verzachte glazuur samen met fluoride weer wat harder wordt. Wil je toch iets doen, spoel dan even met water of kauw op suikervrije kauwgom; dat stimuleert je speeksel.

Poets verder twee keer per dag rustig met fluoridetandpasta. Als je wilt dat de twee minuten ook echt twee minuten worden, kan onze poetstimer daarbij helpen.

Dit zijn geen ingrijpende veranderingen, maar ze maken op de lange termijn verschil. Merk je dat je tanden gevoelig worden, of vraag je je af of jouw eet- en drinkpatroon iets met je gebit doet? Bespreek het gerust tijdens een controle. We kijken graag even mee, zonder dat we meteen aan de slag gaan. Heb je acuut pijn of een ongelukje, dan kun je terecht via spoed.