Verkleurde tanden: waar komt het vandaan?

Verkleurde tanden zijn een van de meest voorkomende redenen waarom mensen zich afvragen of er iets aan hun gebit moet gebeuren. Vaak is het puur cosmetisch en is er medisch niets aan de hand. Toch is het goed om te weten waar de verkleuring vandaan komt, want dat bepaalt of poetsen voldoende is of dat er iets anders nodig is. Een verkleuring aan de buitenkant van de tand vraagt om een andere aanpak dan een verkleuring die van binnenuit komt. Hieronder leggen we het verschil uit.

Verkleuring aan de buitenkant

De meeste verkleuringen zitten op het oppervlak van de tand. Dat noemen we uitwendige (extrinsieke) verkleuring: aanslag die op het glazuur blijft hangen. De bekende boosdoeners zijn:

• koffie en thee
• rode wijn
• roken
• sterk gekleurd eten

Daarnaast spelen tandsteen en aanslag een rol. Hoe meer plak en tandsteen er op de tand zit, hoe meer kleurstoffen daaraan blijven kleven. Roken geeft vaak de hardnekkigste, bruingele aanslag.

Dit type verkleuring zit aan de buitenkant en is meestal goed te verwijderen. Goed poetsen helpt en een professionele gebitsreiniging haalt de aanslag eraf die je zelf niet wegkrijgt. Wil je het thuis beter aanpakken, dan kan onze poetstimer je helpen om lang genoeg en op de juiste plekken te poetsen.

Verkleuring van binnenuit

Soms zit de kleur niet op de tand, maar in de tand. Dat is inwendige (intrinsieke) verkleuring en die ontstaat anders. Een paar veelvoorkomende oorzaken:

Leeftijd. De kleur van je tanden is voor een groot deel genetisch bepaald. Naarmate je ouder wordt, verandert het tandbeen (dentine) onder het glazuur en worden tanden vanzelf wat geler. Tegelijk slijt het glazuur en ontstaan er kleine barstjes waar kleurstoffen in kunnen trekken. Dit is een natuurlijk proces, geen teken dat er iets mis is.

Een dode tand. Na een val of een harde klap kan de zenuw in een tand afsterven. Zo’n tand kan langzaam grijs tot blauwzwart verkleuren, vaak één losse tand die afsteekt tegen de rest. De kleur ontstaat doordat ijzer uit bloedcellen vrijkomt in de tand. Dit kan soms pas jaren na een ongeval opduiken.

Medicijnen. Sommige antibiotica, met name tetracycline, kunnen tanden blijvend verkleuren als ze worden gebruikt terwijl de tanden nog in ontwikkeling zijn. Daarom worden ze niet gegeven aan jonge kinderen en zwangeren. De verkleuring zit dan in het tandbeen zelf.

Fluorose en glazuurafwijkingen. Een teveel aan fluoride tijdens de aanleg van de tanden kan witte of bruine vlekken geven. Ook andere glazuurdefecten van jongs af aan vallen in deze groep.

Deze verkleuringen krijg je er niet uit met poetsen, hoe goed je ook je best doet.

Wat poetsen wel en niet oplost

Hier ontstaat vaak verwarring. Whitening-tandpasta kan helpen om aanslag te verwijderen, maar het verandert de eigen kleur van je tanden niet. Het haalt dus de bruine koffieaanslag weg, maar maakt een van nature gele of grijze tand niet witter. Dat is een belangrijk onderscheid.

Kort samengevat:

• Uitwendige verkleuring (koffie, thee, wijn, roken): goed poetsen en een gebitsreiniging halen dit grotendeels weg.
• Inwendige verkleuring (leeftijd, dode tand, medicijnen, fluorose): poetsen lost dit niet op, want de kleur zit in de tand.

Merk je dat je tanden in korte tijd verkleuren zonder duidelijke reden, of dat één tand opvallend donkerder wordt? Laat dat dan even bekijken bij een periodieke controle. Een snel donker wordende, losstaande tand kan namelijk wijzen op een afgestorven zenuw en daar willen we de oorzaak van weten.

Wanneer bleken past en wanneer iets anders

Als poetsen niet genoeg is en de verkleuring je stoort, is tanden bleken een mogelijkheid. Bleken werkt het beste bij gelige, natuurlijke verkleuring en bij een algehele vergeling door leeftijd. We beginnen daar niet zomaar aan: eerst kijken we waar de kleur vandaan komt en of bleken in jouw situatie zinvol is.

Een paar dingen die goed zijn om vooraf te weten:

• Vullingen, kronen, bruggen en facings bleken niet mee. Die houden hun eigen kleur. Heb je veel zichtbaar tandheelkundig werk vooraan, dan kan het na bleken juist meer opvallen. Soms is het slimmer om eerst te bleken en daarna pas een nieuwe kroon of facing in de juiste kleur te laten maken.
• Eén dode tand reageert niet altijd goed op gewoon bleken. Soms kan een tand van binnenuit gebleekt worden, vaak pas na een wortelkanaalbehandeling. In andere gevallen past een facing of kroon beter.
• Diepe verkleuring door medicijnen of fluorose is met bleken lastig of niet weg te krijgen. Dan kan een facing een eerlijker oplossing zijn dan eindeloos bleken.

We zijn eerlijk over wat bleken wel en niet kan. Soms is het antwoord dat de verkleuring binnen de normale variatie valt en dat ingrijpen niet nodig is. Dat zeggen we dan ook gewoon.

Twijfel je waar jouw verkleuring vandaan komt of wat erbij past? Plan een afspraak in, dan kijken we samen rustig wat er speelt. Wordt een tand plotseling donker na een ongeval of stoot, neem dan contact op via spoed.