Fluoride: wat het echt doet voor je gebit

Fluoride is waarschijnlijk het meest besproken ingrediënt in je tandpasta en tegelijk het meest misbegrepen. De ene week lees je dat het je gebit redt, de volgende week dat je het beter kunt mijden. Dat verschil zien we terug aan de stoel: de een poetst er trouw mee, de ander koopt bewust fluoridevrije pasta zonder precies te weten waarom. Daarom even rustig op een rij wat fluoride wél en niet doet, hoeveel je nodig hebt en welke mythes je gerust naast je neer kunt leggen.

Wat fluoride doet met je glazuur

Je glazuur lost de hele dag een beetje op en herstelt zich weer. Dat klinkt dramatischer dan het is. Elke keer dat je iets zoets of zuurs eet of drinkt, maken bacteriën in je mond zuur aan. Dat zuur trekt mineralen uit je glazuur, dat heet ontkalking (demineralisatie). In de uren daarna trekt het glazuur die mineralen weer aan: remineralisatie. Zolang die twee in balans zijn, is er niets aan de hand.

Fluoride helpt aan de goede kant van die balans. Het maakt het glazuur dat opnieuw aanhardt steviger en beter bestand tegen zuur. En dit is het belangrijkste punt: een beginnende ontkalking kun je hiermee terugdraaien, vóórdat er een echt gaatje is ontstaan. Zo’n vroege plek, vaak een mat wit vlekje, is nog geen gat. Met goede mondhygiëne en fluoride kan dat plekje herstellen.

Eén ding moeten we eerlijk zeggen: een gaatje dat er eenmaal ís, gaat niet meer dicht met fluoride. Glazuur dat echt is doorgebroken, herstelt zich niet vanzelf. Daarom werkt fluoride vooral preventief en kijken we bij de periodieke controle juist naar die vroege plekjes, om ze te laten herstellen voordat we ergens moeten boren. We boren niet voordat we zeker weten dat het nodig is.

Hoeveel fluoride heb je nodig

Minder spannend dan het lijkt: voor de meeste mensen zit het simpelweg in je tandpasta en dat is genoeg.

• Volwassenen en kinderen vanaf 5 jaar: gewone tandpasta met ongeveer 1450 ppm fluoride (de meeste tandpasta’s voor volwassenen zitten in de range 1000-1500 ppm). Een streepje pasta ter grootte van een erwt is voldoende.
• Kinderen tot 5 jaar: speciale peuter-/kindertandpasta met een lagere concentratie (500-750 ppm fluoride). Gebruik een kleine hoeveelheid; bij de allerkleinsten volstaat een dun veegje.

Het Ivoren Kruis houdt een eenvoudig schema aan: vanaf de eerste tand één keer per dag poetsen, vanaf 2 jaar twee keer per dag met peutertandpasta en vanaf 5 jaar twee keer per dag met gewone tandpasta. Twee keer per dag goed poetsen doet het meeste werk, niet harder of langer, maar consequent. Hoe je dat bijhoudt, vind je terug in onze poetstimer en de bredere aanpak om gaatjes voor te zijn lees je in gaatjes voorkomen.

Tandpasta of supplementen?

Vroeger kregen peuters vaak fluoridetabletten. Dat advies is veranderd: fluoridetabletten worden niet meer routinematig geadviseerd. Poetsen met de juiste tandpasta volgens het leeftijdsschema is voor verreweg de meeste kinderen voldoende. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij een sterk verhoogd risico op gaatjes, kan een tandarts of mondhygiënist extra fluoride adviseren. Dat is dan maatwerk, geen standaard. Twijfel je voor je kind? Stel het gerust bij ons of bij de kindertandarts.

De niet-naspoelen-tip

Een kleine gewoonte die veel uitmaakt: spuug de tandpasta na het poetsen uit, maar spoel je mond niet na met water. Spoel je wel, dan spoel je meteen de fluoride weg die nog op je tanden achterbleef. Laat je dat laagje zitten, dan kan de fluoride langer doorwerken en daar gaat het juist om.

Voor jonge kinderen die nog veel pasta inslikken, is een beetje naspoelen prima; daar weegt het inslikken zwaarder dan dat laatste restje fluoride. Voor de meeste mensen geldt simpelweg: poetsen, uitspugen, klaar. Niet naspoelen en tot je volgende maaltijd of drankje even niets meer eten of drinken.

Is fluoride wel veilig?

Kort en eerlijk: ja, fluoride in mondverzorgingsproducten is veilig zoals het normaal gebruikt wordt. De zorgen die je online tegenkomt, gaan bijna altijd over hele andere hoeveelheden dan wat er in je tandpasta zit.

Twee dingen die we vaak horen, nuchter beantwoord:

• “Fluoride is giftig.” In extreem hoge doses is fluoride schadelijk, net als zout of zelfs water in extreme hoeveelheden. Maar dat speelt pas bij het opeten van tubes pasta of het leegdrinken van een fles fluoridespoeling, niet bij gewoon poetsen. Een kind dat tijdens het poetsen af en toe wat pasta inslikt, hoeft je geen zorgen te baren.
• “Je krijgt er witte vlekken van.” Dat klopt alleen bij langdurig te véél fluoride terwijl de blijvende tanden zich nog vormen, bij jonge kinderen, dat heet fluorose. Daarom is er aparte kindertandpasta met een lagere dosering en houden we de hoeveelheid klein. Bij correct gebruik treden er geen bijwerkingen op.

Wil je voor je eigen situatie weten wat verstandig is, of poets je trouw maar zie je toch steeds plekjes verschijnen, plan dan gerust een controle-afspraak. Dan kijken we samen rustig naar je glazuur en wat in jouw geval helpt. Heb je acute klachten of pijn, dan kun je terecht via spoed.