Kronen en bruggen: herstellen of vervangen

Een kroon of brug komt in beeld zodra een gewone vulling niet meer genoeg houvast geeft, of als er een tand ontbreekt. De namen lijken op elkaar, maar het zijn twee verschillende oplossingen voor twee verschillende situaties. Een kroon zet je over een eigen tand die nog wel in de mond staat maar te zwaar beschadigd is. Een brug overbrugt juist een gat: hij vervangt een tand die er niet meer is. Hieronder leggen we uit wanneer we wat adviseren, hoe het gaat en hoe lang het meegaat. En we vertellen er eerlijk bij wanneer een implantaat een betere keuze kan zijn dan een brug.

Wanneer een kroon: de tand staat er nog

Een kroon is een kapje dat we over je eigen tand of kies plaatsen. We adviseren dit meestal als er te weinig gezonde tand over is om nog goed te vullen. Denk aan een kies die al een paar keer gevuld is, een stuk dat is afgebroken, of een tand die na een wortelkanaalbehandeling brozer is geworden en bescherming nodig heeft. Soms speelt een cosmetische reden mee, bijvoorbeeld bij een sterk verkleurde voortand of een grote oude vulling.

Belangrijk om te weten: een kroon is geen standaardoplossing voor elk gaatje. Zolang een vulling het werk gewoon kan doen, kiezen we daarvoor. We slijpen niet meer weg dan nodig is en we boren niet voordat we zeker weten dat het nodig is. Een kroon kost je tand namelijk altijd wat omgeslepen materiaal, dus dat doen we alleen als de winst, een tand die behouden blijft in plaats van uiteindelijk verloren gaat, opweegt tegen die ingreep.

Hoe het gaat. We slijpen de tand iets bij om ruimte te maken en maken dan een afdruk of een digitale scan. Daarmee laat het tandtechnisch lab je kroon op maat maken. Tussentijds krijg je een tijdelijke noodkroon, zodat de tand beschermd blijft. Bij de volgende afspraak plaatsen we de definitieve kroon en controleren we of je beet klopt.

Materiaal. Voor zichtbare tanden gebruiken we meestal tandkleurig porselein of zirkonium. Op kiezen, waar de kauwkracht groot is, kan een steviger materiaal of een combinatie met metaal logischer zijn. We bespreken vooraf welke keuze in jouw geval het meest voor de hand ligt.

Wanneer een brug: er ontbreekt een tand

Een brug vervangt een tand of kies die er niet meer is. De klassieke variant bestaat uit minstens twee kronen op de buurtanden, met daartussen een zwevende kroon, de dummy, die het gat opvult. De buurtanden dragen dus letterlijk de brug.

Daar zit meteen de afweging. Om die dragende kronen te kunnen plaatsen, moeten de buurtanden worden omgeslepen, ook als ze zelf nog helemaal gezond zijn. Dat is een reden waarom we een brug niet automatisch adviseren. Staan de buurtanden er nagenoeg gaaf bij, dan kan een etsbrug (ook wel Maryland-brug) een lichtere oplossing zijn: die wordt met dunne vleugeltjes aan de achterkant van de buurtanden vastgelijmd, met veel minder slijpen.

Houdbaarheid: wat kun je verwachten

Eerlijk antwoord: een vaste levensduur in jaren bestaat niet. Een kroon of brug gaat vele jaren mee, maar hoe lang precies hangt vooral af van de gezondheid van de tand of kies eronder en bij een brug van de buurtanden die hem dragen. Een kroon op een verder gezonde tand kan lang goed blijven; zit eronder nog een kwetsbare wortel, dan is de uitkomst onzekerder.

Wat je er zelf aan kunt doen, is precies wat je voor je eigen tanden doet:

• Goed poetsen en stokeren, juist langs de randen van de kroon of brug. Onder een brugdummy poets je met ragers of superfloss; meer daarover lees je bij schoonmaken tussen je tanden.
• Op controle blijven komen. Een beginnend probleem aan de rand is veel makkelijker op te lossen dan een losgeraakte kroon.
• Knarsen melden. Klem of knars je ‘s nachts, dan kan een nachtbeschermer schade voorkomen.

Het alternatief: een implantaat

Bij een ontbrekende tand is een brug niet de enige optie. Een implantaat is een kunstwortel van titanium die in het kaakbot wordt geplaatst, met daarop een losse kroon. Het grote voordeel: we hoeven de buurtanden niet om te slijpen, want het implantaat staat op zichzelf. Implantaten gaan over het algemeen lang mee, een ruime meerderheid functioneert na tien jaar nog goed, al hangt dat sterk af van je mondhygiëne en van factoren als roken.

Daar staat tegenover dat een implantaat meer tijd kost. Het kaakbot moet eerst aan het implantaat vastgroeien en die inheling duurt zo’n twee tot zes maanden. Een brug kun je doorgaans binnen enkele weken klaar hebben. Ook is niet iedereen zonder meer geschikt: roken en de hoeveelheid en kwaliteit van het kaakbot spelen mee.

Welke keuze het beste past, hangt af van de buurtanden, het bot, je gezondheid en wat je belangrijk vindt. We rekenen het rustig met je door en dringen niets op. Meer lezen over deze oplossingen kan op de pagina over kronen, bruggen en facings en die over implantaten.

Twijfel je of een kroon of brug bij jou nodig is, of wil je de mogelijkheden eens nuchter bespreken? Plan gerust een controle. Is er een tand acuut afgebroken of een kroon losgeraakt, dan kun je bij ons terecht via spoed.