Sealen: groeven verzegelen tegen gaatjes

Sommige kiezen hebben diepe groeven en putjes in het kauwvlak. Hoe goed je ook poetst, tandenborstelharen komen daar niet altijd in en juist dáár begint een gaatje vaak. Sealen is het verzegelen van die groeven met een dun laagje kunststof, zodat etensresten en bacteriën er minder makkelijk in blijven zitten. We doen het vooral bij kinderen, kort nadat een nieuwe blijvende kies is doorgebroken. Het is een kleine, pijnloze handeling, geen verdoving, geen boor. Hieronder leggen we eerlijk uit wat sealen wél doet en wat niet, zodat je zelf kunt inschatten of het voor jouw kind zinvol is.

Wat sealen precies is

Sealen betekent dat we de groeven en putjes in het kauwvlak afdekken met een dun laagje kunststoflak (ook wel fissuurlak genoemd). Dat laagje vult de smalle groeven op tot een gladder oppervlak, dat makkelijker schoon te houden is. De bacteriën die gaatjes veroorzaken, krijgen daar minder vat.

Belangrijk om te weten: sealen is niet hetzelfde als een vulling. Bij een vulling is er al schade en boren we het aangetaste deel weg. Bij sealen is de kies nog gaaf en brengen we het laagje aan ter voorkoming. We zijn terughoudend met boren, we doen dat niet voordat we zeker weten dat het nodig is. Sealen is juist een manier om dat boren bij een kwetsbare kies vóór te zijn.

Voor wie het zinvol is

Sealen gebeurt voornamelijk bij kinderen, op de blijvende kiezen. De eerste blijvende kiezen breken gemiddeld rond het zesde jaar door, achter de melkkiezen. Net na het doorbreken zijn de groeven nog het kwetsbaarst voor gaatjes en dat is meestal het moment waarop sealen het meest oplevert.

Niet elke kies hoeft te worden geseald. Het heeft vooral zin als:

• de groeven en putjes diep en nauw zijn en dus lastig schoon te houden;
• de kies pas is doorgebroken en nog gaaf is;
• we inschatten dat er een verhoogd risico op een gaatje is.

Bij een kies met ondiepe, open groeven die je goed kunt poetsen, is sealen vaak niet nodig. We kijken per kind en per kies en we doen het alleen als we verwachten dat het echt iets toevoegt. Soms is het verstandiger om eerst de poetsgewoonten aan te pakken. Wil je weten wat we bij kinderen doen, lees dan onze pagina over de kindertandarts.

Hoe de behandeling gaat

Sealen duurt een paar minuten per kies en doet meestal geen pijn. Er wordt niet geboord en er is geen verdoving nodig. In het kort verloopt het zo:

1. Schoonmaken. We poetsen het kauwvlak schoon met een borsteltje en polijstpasta.
2. Drooghouden. De kies moet droog blijven, dus we leggen er wattenrolletjes bij en gebruiken een afzuigertje.
3. Etsen. We brengen kort een zuurmiddel aan dat het oppervlak heel licht ruw maakt, zodat de lak goed hecht. Dat spoelen we daarna weg en we blazen de kies droog.
4. Sealen. We brengen de kunststoflak aan in de groeven en harden die uit met een blauw lampje.

Daarna kan je kind gewoon eten en drinken. Het kan even wennen omdat de kies iets gladder aanvoelt; dat gevoel verdwijnt vanzelf. Voor kinderen die het spannend vinden bij de tandarts: omdat er niet geboord wordt en je niets voelt, is sealen vaak een rustige eerste kennismaking met een behandeling. Meer over hoe we met spanning omgaan lees je bij angstbegeleiding.

Sealen vervangt poetsen niet

Dit willen we duidelijk zeggen, want het is een hardnekkig misverstand: een geseald kauwvlak betekent niet dat je minder zorgvuldig hoeft te poetsen. De lak beschermt alleen de groeven in het kauwvlak. De zijkanten van de kiezen en de ruimtes tússen de kiezen blijven net zo gevoelig voor gaatjes als daarvoor. Twee keer per dag goed poetsen met fluoridetandpasta blijft dus gewoon nodig, ook op de gesealde kiezen.

De lak gaat een aantal jaren mee, maar kan slijten of deels loslaten. Daarom controleren we bij de periodieke controle of de sealing nog heel is en vullen we hem zo nodig bij. Sealen is met andere woorden een aanvulling op goed poetsen en regelmatige controle, niet een vervanging ervan. Als je wilt weten wat je verder zelf kunt doen, lees dan gaatjes voorkomen. En om het poetsen thuis vol te houden, helpt onze poetstimer.

Kosten en vergoeding

Voor kinderen tot 18 jaar wordt sealen van de blijvende kiezen vergoed vanuit de basisverzekering en er geldt geen eigen risico voor mondzorg onder de 18. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld als er in korte tijd veel kiezen worden geseald of als dezelfde kies opnieuw wordt geseald, kan de zorgverzekeraar vooraf toestemming vragen; dat regelen wij dan. Op onze pagina over vergoedingen lees je hoe het bij kinderen zit.

Even langskomen

Twijfel je of de kiezen van je kind baat hebben bij sealen? Bespreek het gerust tijdens een gewone controle, we kijken samen of het zinvol is en we leggen eerlijk uit wanneer het wél en niet nodig is. Een afspraak maken kan online of telefonisch. Heb je acuut last, bijvoorbeeld kiespijn, kijk dan bij spoed.