Gevoelige tandhalzen: waarom koud pijn doet en wat helpt

Bijna iedereen kent het: je neemt een hap ijs, een slok koud water of iets zoets en er schiet een korte, scherpe pijn door een tand. Meestal is dat geen teken van een groot probleem, maar van gevoelige tanden. En heel vaak zit de boosdoener bij de tandhals, het overgangsgebied tussen kroon en wortel. Het is een van de klachten waarmee mensen het vaakst bij ons komen en ook een waar we graag eerst rustig naar kijken voordat we iets ingrijpends voorstellen. In veel gevallen is er namelijk gewoon iets aan je poetsen of je tandvlees te veranderen en is boren helemaal niet nodig.

Waarom een tandhals gevoelig wordt

Je tand bestaat van buiten naar binnen uit glazuur, daaronder tandbeen (dentine) en in het hart de pulpa met de zenuw. In het dentine lopen piepkleine kanaaltjes die in verbinding staan met die zenuw. Zolang er een gezonde laag glazuur of tandvlees overheen zit, merk je daar niets van. Maar zodra het dentine bloot komt te liggen, kunnen prikkels als koud, warm, zoet en zuur via die kanaaltjes de zenuw bereiken. Dat is precies die korte, felle steek.

Het dentine komt op twee manieren bloot:

• Terugtrekkend tandvlees. Trekt het tandvlees zich terug, dan komt de tandhals vrij te liggen en daar zit nauwelijks glazuur. Dat gebeurt deels door ouder worden, maar ook door tandvleesontsteking en door te hard of verkeerd poetsen.
• Slijtage en erosie van het glazuur. Zure voeding en drank (frisdrank, citrusvruchten, sommige sappen) tasten het glazuur aan en maken het op den duur dunner. Ook tandenknarsen en -klemmen slijten het gebit.

Te hard poetsen speelt bij allebei een rol en dat verrast veel mensen. Met een harde borstel en flinke kracht schuur je niet alleen je tandvlees terug, je helpt ook het glazuur en tandbeen mee weg te boenen. Goed poetsen gaat niet om kracht, maar om regelmaat en techniek.

Wat je er zelf aan kunt doen

Bij de meeste mensen is gevoeligheid met eenvoudige aanpassingen te dempen. Geef het wel even tijd: een paar weken is normaal voordat je verschil merkt.

• Tandpasta voor gevoelige tanden. Deze bevat stoffen die de zenuwprikkel dempen of de dentinekanaaltjes afsluiten. Het werkt het best als je hem trouw blijft gebruiken; het is geen kuur van een paar dagen. Aanvullend kun je spoelen met een fluoridespoelmiddel. Helpt het onvoldoende, overleg dan met ons over wat er nog meer kan.
• Een zachte borstel, zonder te duwen. Poets met rustige, kleine bewegingen en laat de borstel het werk doen. Een elektrische borstel met een druksensor kan helpen als je merkt dat je geneigd bent te hard te drukken.
• Let op zuur. Beperk zure eet- en drinkmomenten en spreid ze liever niet uit over de hele dag. Na iets zuurs spoel je je mond met water en wacht je even met poetsen, als richtlijn ongeveer een uur, zodat je niet meteen met kracht over verzwakt glazuur gaat.

Wil je gericht aan je techniek werken, dan lees je in tandenpoetsen hoe je het rustig en effectief aanpakt. Onze poetstimer helpt je de twee minuten vol te houden zonder te jagen.

Een paar mythes nuchter rechtgezet

Harder poetsen maakt schoner. Nee. Plak verwijder je met techniek en frequentie, niet met kracht. Harder poetsen veroorzaakt juist een deel van de gevoeligheid.

Gevoelige tanden horen er nu eenmaal bij. Lichte gevoeligheid komt veel voor en is meestal goed te dempen. Je hoeft het niet te accepteren als iets waar niets aan te doen is.

Het gaat vanzelf weg, dus negeer het maar. Soms klopt dat, maar aanhoudende gevoeligheid is wél een signaal om naar te laten kijken. Wachten kan betekenen dat een kleine oorzaak een grotere wordt.

Wanneer het iets anders kan zijn

De meeste gevoeligheid is onschuldig. Maar er zijn signalen waarbij we je liever even zien dan dat je het uitzit:

• pijn die aanhoudt of erger wordt in plaats van weg te trekken
• pijn die spontaan opkomt, dus zonder dat je iets kouds, warms of zoets neemt
• een tand die pijn doet bij kauwen of bij druk
• zichtbare slijtage, een gaatje, een afgebroken stukje of duidelijk terugtrekkend tandvlees

Dan kan er meer spelen, bijvoorbeeld een gaatje, een scheurtje of een ontsteking dieper in de tand. We kijken eerst goed waar de pijn vandaan komt voordat we iets doen. Soms is een beschermend laagje (lak of een lijmlaagje) of een kleine vulling genoeg; we boren niet voordat we zeker weten dat het nodig is. Houdt je gevoeligheid ook na het aanpassen van je poetsen aan, laat het ons dan rustig weten.

Twijfel je of jouw klacht erbij hoort of niet? Plan gerust een afspraak of een periodieke controle, dan kijken we samen waar het vandaan komt. Heb je acuut hevige of bonzende pijn, kijk dan bij spoed.