Roken en je gebit

Dat roken en gebit elkaar niet liggen, weet bijna iedereen wel. Toch zien we in de praktijk vaak pas hoe groot de invloed is als iemand al een tijd rookt. Niet omdat rokers slecht poetsen, maar omdat roken iets verandert aan de manier waarop je mond reageert: ontstekingen blijven langer onopgemerkt, wondjes genezen trager en sommige risico’s lopen op zonder dat je het merkt. We schrijven dit niet om je een schuldgevoel aan te praten, maar om uit te leggen wat er gebeurt, zodat je zelf kunt beslissen wat je ermee doet.

Wat je zelf ziet: verkleuring en adem

De zichtbare kant is meestal het minst ernstige deel, maar wel waar mensen ons het eerst naar vragen.

Verkleuring. Teer en andere stoffen uit rook hechten zich aan je tandoppervlak. Daardoor verkleuren je tanden sneller en hardnekkiger dan bij niet-rokers. Ook vullingen en een eventueel kunstgebit verkleuren eerder. Een deel poets je er niet zomaar af; een professionele reiniging haalt veel weg, maar zolang je rookt komt het terug. Meer hierover lees je in verkleurde tanden.

Slechte adem. Rook geeft een eigen geur die blijft hangen en roken droogt je mond uit. Minder speeksel betekent dat bacteriën meer ruimte krijgen, wat de adem verder verslechtert. Hoe dat werkt staat in slechte adem.

Vervelend, maar oppervlakkig. De problemen die er echt toe doen, spelen zich onder de oppervlakte af.

Het verborgen probleem: je tandvlees

Hier zit de grootste reden waarom we bij rokers extra opletten. Rokers zijn veel vatbaarder voor tandvleesziekten en krijgen die vaak op jongere leeftijd dan niet-rokers.

Het lastige is dat roken de waarschuwingssignalen wegneemt. Nicotine knijpt de kleine bloedvaatjes in je tandvlees dicht. Daardoor bloedt ontstoken tandvlees bij rokers minder snel en is het ook minder rood en gezwollen. Bij een niet-roker is bloedend tandvlees vaak het eerste teken dat er iets mis is. Bij een roker ontbreekt dat teken juist, terwijl de ontsteking gewoon doorgaat.

Het gevolg: een ontsteking kan zich rustig ontwikkelen van oppervlakkig tandvlees naar het bot eronder (parodontitis), zonder dat je er veel van merkt. Tegen de tijd dat het opvalt, is er soms al kaakbot verloren gegaan en staan tanden los. Dat is ook waarom rokers gemiddeld eerder tanden en kiezen verliezen.

Daarom kijken we bij rokers verder dan wat je zelf voelt. We meten en kijken naar het bot, juist omdat de gebruikelijke alarmbel kan ontbreken. Meer over hoe ontsteking zich ontwikkelt lees je in ontstoken tandvlees en bloedend tandvlees.

Tragere genezing

Roken vermindert de doorbloeding in je hele mond en doorbloeding is precies wat een wond nodig heeft om te genezen. Dat merk je vooral bij ingrepen:

• Na het trekken van een tand of kies geneest de wond bij rokers trager, met meer kans op een nabloeding of een ontstoken wond.
• Bij implantaten is roken een belangrijke risicofactor: de kans dat het implantaat goed vastgroeit in het bot is kleiner.
• Ook na een tandvleesbehandeling herstelt de mond minder vlot.

Dit is geen reden om een behandeling niet te doen. Het is wel iets wat we eerlijk met je bespreken, zodat je weet wat je kunt verwachten en we samen kunnen kijken wat het herstel helpt.

Het serieuze risico: mondkanker

Dit noemen we niet om bang te maken, maar omdat het klopt en omdat we er bij de controle naar kijken. Roken is, samen met veel alcohol drinken, de belangrijkste risicofactor voor kanker in de mond. Rokers hebben er een duidelijk hoger risico op dan niet-rokers en tabak en alcohol versterken elkaars werking: veel roken én veel drinken verhoogt het risico fors meer dan elk apart.

Mondkanker kan ontstaan op de lippen, tong, mondbodem, wangslijmvlies, tandvlees of het gehemelte. Juist omdat vroege afwijkingen vaak pijnloos en onopvallend zijn, controleren we bij elke periodieke controle routinematig je slijmvlies. Vroeg ontdekken maakt een groot verschil. Heb je zelf een plekje of zweertje in je mond dat na twee weken niet weg is, laat het dan zien.

Stoppen loont, ook als je al jaren rookt

Stoppen helpt en sneller dan veel mensen denken. Al binnen ongeveer twee tot zes weken na je laatste sigaret raakt je tandvlees beter doorbloed en kan het zich beter herstellen. De achteruitgang stopt en een eventuele behandeling bij ons heeft daarna veel meer kans van slagen.

Een paar realistische kanttekeningen, omdat we het beeld niet mooier willen maken dan het is:

• Schade die er al is, verdwijnt niet vanzelf. Verloren kaakbot komt niet terug. Maar verder verlies voorkomen is heel goed mogelijk.
• Verkleuring poets je er niet zomaar af. Wat blijft zitten halen we weg bij een reiniging; daarna blijft je gebit schoner doordat er geen nieuwe aanslag meer bijkomt.
• Wij helpen niet met het stoppen zelf, maar je huisarts kan je daar goed bij begeleiden. Wij richten ons op het herstel daarna: een grondige reiniging en een eerlijk beeld van waar je gebit staat.

We boren of behandelen niets voordat we zeker weten dat het nodig is. Bij rokers betekent dat vooral goed kijken en op tijd ingrijpen, omdat de signalen kunnen ontbreken.

Wil je weten hoe je tandvlees en mondslijmvlies er nu voor staan? Plan gerust een controle in. Heb je acuut last, bijvoorbeeld na het trekken van een tand of een wond die maar niet geneest, dan kun je terecht via spoed.